جابر بن اسماعيل از امام صادق و آن حضرت از پدرش عليهما السّلام روايت كرده:

مردى از امير المؤمنين عليه السّلام سؤال كرد در مورد شب ‏زنده‏ دارى به خواندن قرآن يا تلاوت قرآن در نماز،

آن حضرت به او فرمود:

“بشارت باد تو را، هر كس يك دهم از شب را با اخلاص براى خداوند و تحصيل پاداش او نماز كند، خداوند تبارك

و تعالى به فرشتگان خود گويد: به عدد آنچه از دانه و برگ و درخت و نيز به عدد هر شاخ و برگ خرما و هر چه

از گياهان كه شب در چراگاهها ميرويد براى اين بنده من (كه يك دهم شب را نماز كرده) از حسنات ثواب و پاداش

بنويسد و هر كس يك نهم شب را نماز كند، خداوند او را ده دعاى اجابت شده و قبول يافته عطا فرمايد، و در روز

قيامت نامه اعمالش را بدست راست او دهد، و هر كس يك هشتم از شب را نماز كند، خداوند متعال ثواب و پاداش

شهيد صابرى كه با صدق نيّت در راه خدا جهاد كرده باو عطا فرمايد، همچنين شفاعتش را در مورد اهل بيت و

خانواده ‏اش بپذيرد، و هر كس يك هفتم شب را نماز كند، روز برانگيخته شدن در حالى از گور خود بيرون آيد

كه چهره‏اش همچون ماه در شب چهارده زيبا و درخشان باشد تا اينكه همراه با كسانى كه از عذاب و هول قيامت

ايمن هستند از صراط بگذرد و هر كس يك ششم شب را نماز كند نام او را در زمره توبه ‏كنندگان حقيقى نويسند

و همه گناهان گذشته‏ا ش را بيامرزند، و هر كس يك پنجم شب را نماز كند در خيمه و بارگاه حضرت ابراهيم خليل

در بهشت همنشين و انيس او باشد، و هر كس يك چهارم شب را نماز كند در صف اوّل رستگاران باشد تا وقتى كه

همچون تند بادى از صراط عبور كند، و بدون حساب وارد بهشت شود. و هر كس يك سوّم شب را نماز كند فرشته

‏اى نباشد مگر اينكه به منزلت و مقام او نزد خداوند عزّ و جلّ رشك برد و آن را آرزو كند. و به او بگويند: از هر

يك از درهاى هشتگانه بهشت كه خواهى وارد شو، و هر كس نيمى از شب را نماز كند اگر هفتاد هزار بار همه زمين

را پر از طلا كرده و به او دهند باز هم با پاداش او برابرى نخواهد كرد، و پاداشى كه بواسطه عبادت شبانه‏ اش نزد

خداوند متعال دارد، بيش از ثواب آزاد كردن هفتاد بنده است كه همگى از فرزندان اسماعيل باشند، و هر كس

دو سوّم شب را نماز كند پاداش او از حسنات بقدر ريگهاى درهم فشرده بيابان است كه كمترين آن حسنات ده بار

سنگين‏تر از كوه احد باشد، و هر كس يك شب كامل نماز كند در حالى كه كتاب (قرآن) خداوند عزّ و جلّ را تلاوت

كند و گاه در ركوع باشد و گاه در سجود و گاه به ذكر پردازد، چندان ثواب به او عطا كنند كه كمترين آن اين باشد

كه از گناهان‏ خود بدر آيد همچون روزى كه مادرش او را زاده است‏ و براى او به عدد مخلوقات خداوند عزّ و جلّ

از حسنات منظور كنند و همانند آن درجاتش را نيز بالا برند، و در گور او چراغى برافروزند كه پيوسته روشن باشد

و گناه و حسد را از دل او جدا و بيرون كنند، و از عذاب قبر ايمن گردد، و به او براتى دهند كه از آتش دوزخ آزاد است،

و در حالى كه از عذاب آخرت ايمن است از گور خود برانگيخته شود، و پروردگار تبارك و تعالى به فرشتگان خود فرمايد:

فرشتگان من بنده مرا بنگريد كه بخاطر رضاى من شبى را بيدار بوده و عبادت كرده است او را در فردوس جاى دهيد، و در

آن بهشت صد هزار شهر باشد كه در هر شهرى همه آنچه كه نفسها آرزو و خواهش آن را دارند و چشمها از ديدن آن لذّت

مى ‏برد و به خاطرها خطور نمى ‏كند، در آنجا برايش فراهم باشد، و اين جمله غير از آن پاداشهائى است كه نزد خود برايش

مهيّا ساخته‏ ام از كرامتهاى بيشمار و نعمتهاى زياده بر استحقاق و همچنين مرتبه و قرب و نزديكى مقام.

ترجمه من لا يحضره الفقيه، ج‏2، ص: 164-165

پيامبر خدا صلّى اللَّه عليه و آله در هنگام وفات خود به ابو ذر- كه رحمت خداوند بر او باد- فرمود:

“اى ابا ذر وصيّت پيامبر خود را بخاطر بسپار كه تو را سود بسيار رساند و از جمله اينكه:

هر كس پايان كارهايش پيش از مرگ نماز شب‏ باشد و آنگاه از دنيا برود بهشت بر او واجب است.”

ترجمه من لا يحضره الفقيه، ج‏2، ص: 163

امام محمّد باقر عليه السّلام فرمود:

“همانا خداوند تبارك و تعالى دوست ميدارد كسى را كه در ميان جمع شوخ طبعى كند و خوش مجلس باشد

تا وقت ديگران باو خوش گردد (و بنا بر تعبيرات ديگرى كه نقل كرده‏اند يعنى شوخى و مزاح كند وقتى

كه مى‏خواهد نزديكى كند و با خشونت و زور اين كار را نكند) امّا چندان شوخى كند كه به فحش نينجامد،

و كسى را كه تنهائى گزيند و به تفكّر پردازد، و نيز كسى را كه فارغ از هر اشتغالى خلوت كند و انديشه

خود را به عبرت گرفتن از احوال دنيا متوجّه سازد، و شب زنده دار براى نماز شب، خداوند اين افراد را

محبوب مى ‏دارد.”

ترجمه من لا يحضره الفقيه، ج‏2، ص: 162

امير المؤمنين عليه السّلام فرمود:

“همانا خداوند تبارك و تعالى هر گاه بخواهد زمينيان را عذاب كند به آنان خطاب مى ‏فرمايد:

اگر نبودند آن كسانى كه به يك ديگر محبّت مى ‏كنند با جلال من (يا بنا بر نقل ديگرى با امور

حلالى كه من بر آنان حلال كرده‏ام) و مسجدهاى مرا آباد مى‏ كنند و رونق مى ‏دهند، و سحرگاهان

استغفار و طلب آمرزش مى ‏كنند، اگر ايشان نبودند و بخاطر آنان نبود

حتما عذاب خود را بر سر زمينيان فرو مي فرستادم.”

ترجمه من لا يحضره الفقيه، ج‏2، ص: 161

امام صادق عليه السّلام فرمود:

“مردم صبحگاهان كه از بستر خود برمى ‏خيزند به سه گروه دسته بندى شده‏ اند يا جزء يكى از اين سه گروه هستند:

يك عدّه سود برده ‏اند و ضرر نكرده‏ اند، و يك گروه زيان ديده ‏اند و بهره ‏اى نيافته‏ اند، و گروه آخر نه زيان ديده ‏ا ند

و نه سود برده ‏اند، امّا گروه اوّل كه در طول شب سود برده‏ اند و زيان نديده ‏اند كسانى هستند كه از خواب برخاسته و

وضو ساخته و نماز گزارند و به ذكر ياد خداوند عزّ و جلّ كنند اين گروه همان كسانى هستند كه سود برده و زيان

نكرده ‏اند، و امّا گروه دوّم كسانى هستند كه شب را در معصيت خداوندعزّ و جلّ گذرانيده‏ اند اين همان گروه زيان ديده

هستند كه هيچ نفعى نبرده‏ اند، و بالاخره گروه سوم شب را پيوسته در خواب گذرانيده تا صبحگاهان اين گروه همان دسته

است كه نه زيان كرده و نه سود برده است.”

ترجمه من لا يحضره الفقيه، ج‏2، ص: 160

هشام بن سالم از آن حضرت روايت كرده است كه در مورد اين آيه كه خداوند عزّ و جلّ ميفرمايد:

“إِنَّ ناشِئَةَ اللَّيْلِ هِيَ أَشَدُّ وَطْئاً وَ أَقْوَمُ قِيلًا (يعنى: همانا ناشئه و عبادت شبانه از حيث قولش (يا از حيث صدق قول)

پايدارتر و باقوامتر و استوارتر است) “

آن حضرت فرمود:

“مراد برخاستن شخص است از بسترش در حالى كه مقصودش از اين كار فقط رضاى خداوند عزّ و جلّ باشد

و هيچ چيز ديگر در نظر نداشته باشد.”

ترجمه من لا يحضره الفقيه، ج‏2، ص: 159

 بحر السقّاء از امام صادق عليه السّلام روايت كرده كه آن حضرت فرمود:”

از جمله نسيم هاى رحمت خداوندعزّ و جلّ اين سه چيز است:

بيدارى و اشتغال به عبادت در شب، و افطار كردن روزه دار، و ملاقات و ديدار برادران ايمانى.”

ترجمه من لا يحضره الفقيه ؛ ج‏2 ؛ ص158

فضيل از امام صادق عليه السّلام روايت می كند كه فرمود:

“خانه‏ هائى كه شبها در آن نماز و قرآن خوانده مى ‏شود، از براى اهل آسمان مي درخشد چونان كه ستارگان از براى اهل زمين.”

 در حديثی از امام صادق عليه السّلام نقل شده در معنى كلام خدا كه ميفرمايد: «إِنَّ الْحَسَناتِ يُذْهِبْنَ السَّيِّئاتِ‏» يعنى

«كارهاى خوب گناهان را از بين‏ ميبرد»

فرمود: “نماز شب شخص مؤمن اثر گناه روز او را از بين ميبرد.”

شرح:

البتّه معلوم است كه شخص نماز شب‏خوان دست بهر گناه و آلودگى نميزد، بلى ممكن است بعضى از معاصى كوچك

از او سرزند و آمرزيده شود، مشروط بر اينكه حقّ النّاس نباشد چون خداوند وعده داده كه از ظلم هيچ ظالمى نگذرد،

و حقّ مظلوم را از ظالم بگيرد، و مي فرمايد «إِنَّ رَبَّكَ لَبِالْمِرْصادِ» يعنى خداوند در كمين ظالمين و ستمكارانست.

ثواب الأعمال و عقاب الأعمال ، ص: 100

حسين بن حسن كندى از امام جعفر صادق عليه السّلام نقل كرده كه فرمود:

“شخص گاهى دروغى گويد و باعث آن شود كه از روزى مقدّرش محروم گردد، گفتم چگونه از روزى

محروم مى ‏شود؟ فرمود: اثر دروغ گفتن موفّق نشدن به نماز شب است، و چون از نافله شب محروم ماند،

از روزى مقدّر بى‏ نصيب گردد.”

ثواب الأعمال و عقاب الأعمال، ص: 99

 على بن محمّد نوفلى گويد شنيدم از حضرت هادى عليه السّلام كه مي فرمود:

“گاه هست كه بنده براى نماز شب برخيزد و خواب بر وى غلبه كند چندان كه او را براست و چپ كشاند و گاهى

چانه‏ اش به سينه‏ اش رسد، حقّ تعالى امر فرمايد كه درهاى آسمان را بگشايند و فرشتگان را ندا دهند كه نظر

كنيد كه اين بنده من در راه تقرّب و نزديكى بمن چه سختى‏ها ميكشد در چيزى كه بر وى واجب نساخته‏ام باميد

سه چيز: يا گناهش را بيامرزم، يا توبه روزيش گردانم، و يا رزق و روزى او را زياد كنم،

 اى فرشتگان شما را گواه مي گيرم كه من همه را بدو عطا كردم.“

ثواب الأعمال و عقاب الأعمال ، ص: 98

 از امام جعفر صادق (ع) نقل شده كه فرمود:

“چنان كه خداوند در قرآن ميفرمايد: الْمالُ وَ الْبَنُونَ زِينَةُ الْحَياةِ الدُّنْيا (مال و اولاد زينت زندگى دنياست) براستى كه

ركعات هشتگانه كه بنده در آخر شب مي خواند زينت آخرت است.”

و نيز همان راوى از آن حضرت عليه السّلام نقل می كند بكسى كه از تنگدستى زياد شكايت ميكرد تا بجائى كه نزديك بود

اظهار گرسنگى كند فرمود:

“اى فلان! آيا نماز شب ميخوانى؟ “

عرض كرد بلى، حضرت رو به يكى از ياران كرد و فرمود:

“آن كسى كه نماز شب مي خواند اگر بگويد من گرسنه‏ ام دروغ مي گويد، زيرا خداوند متعال در مقابل خواندن نماز شب

ضامن روزى روز او شده است.”

ثواب الأعمال و عقاب الأعمال / ص: 97

 معاوية بن عمّار گويد شخصى از اصحاب از امام صادق عليه السّلام روايت كرد كه فرمود:

“بر شما باد بنماز شب، چون رويّه پيغمبر شما، و خوى مردان صالح پيش از شما است، و باعث دورى امراض از بدن شما ميباشد.”

ثواب الأعمال و عقاب الأعمال ؛ ص96

 عبد اللَّه بن سنان گويد امام صادق عليه السّلام فرمود:

“شرافت نسب و بزرگى شخص مؤمن نماز شب است، و عزّت او آبرودارى و خوددارى او از مردم است.”

يعنى بزرگى و بزرگزادگى مؤمن به نسب شريف نيست بلكه بخدا پردازى اوست، و عزّت و آقائى او بسته به

آبرودارى خود اوست و طرز رفتارش با خلق.

ثواب الأعمال و عقاب الأعمال /  ص96

رسول خدا «ص» فرمود :

“خداى تبارك و تعالى را فرشته ايست بنام سخائيل كه وقت هر نمازى برات براى نمازگزاران از خداوند رب العالمين

دريافت ميكند صبح كه مؤمنان برخيزند و وضو سازند و نماز فجر گذارند براتى از خداى عز و جل براى آنها بگيرد

كه در آن نوشته است منم خداى باقى بنده‏ها و كنيزهايم شما را در پناه خود دارم و در حفظ خود و زير سايه خود گرفتم

بعزت خودم شما را وانگذارم و گناهان شما آمرزيده است تا ظهر و چون ظهر برخيزند و وضوء و نماز بجا آرند برات

دومى از خدا براى آنها بگيرد كه نوشته منم خداى توانا بندهايم كنيزهايم، سيئات شما را بدل به حسنات كردم و سيئات

شما را آمرزيدم و شما را برضاى خود در دار الجلال وارد كردم وقت عصر كه به وضوء و نماز برخيزند برات سومى

از خدا براى آنها بگيرد كه نوشته منم خداى جليل جل ذكرى و عظم سلطانى بنده و كنيزهايم تن‏هاى شما را بر آتش حرام

كردم و شما را بمساكن ابرار در آوردم و برحمت خود شر بدان از شما دفع كرد وقت نماز مغرب كه نماز بخوانند از

خداى عز و جل برات چهارمى بگيرد كه در آن نوشته منم خداى جبار كبير متعال بنده و كنيزهايم فرشتگانم رضايتمند

از طرف شما بالا آمدند و بر من حق است كه شما را خشنود كنم و روز قيامت آرزوى شما را بر آورم، وقت عشاء كه

وضوء و نماز بجا آرند برات پنجمى از خداى عز و جل براى آنها بگيرد كه در آن نوشته‏است براستى منم خدائى كه جز

من معبود حقى نيست و پروردگارى جز من نباشد بنده ‏هايم كنيزهايم در خانه ‏هاى خود تطهير كرديد و بخانه من آمديد و

در ذكر من اندر شديد و حق مرا شناختيد و فرائضم را ادا كرديد، گواهت گيرم اى سخائيل با فرشتگان ديگرم كه من از

آنها راضيم گفت سخائيل هر شب پس از نماز عشاء سه بار جار كشد كه اى فرشتگان خدا براستى خداى تبارك و تعالى

نمازگزاران يگانه پرست را آمرزيد و براى ادامه آنها باين عمل دعا كند و هر بنده و كنيز خدا كه موفق به نماز شب‏

شود براى خداى عز و جل از روى اخلاص و وضوء كامل گيرد براى خدا و به نيت درست و دل سالم و تن خاشع و

چشم گريان نماز گذارد خداى تبارك و تعالى پشت سرش نه صف فرشته نهد كه شماره هر صف را جز خدا نداند يكسر

هر صف مشرق باشد و ديگرى مغرب گفت و چون فارغ شود بشماره آنها درجه برايش نوشته شود.”

منصور يكى از راويان حديث گويد چون ربيع بن بدر اين حديث را نقل ميكرد ميگفت :

اى غافل تو كجائى از دريافت اين كرم الهى و تو كجائى از شب خيزى و درك اين ثواب‏ جزيل و اين كرامت.

الأمالي (للصدوق) / ترجمه كمره‏اى، متن، ص: 68

امام صادق (ع) فرموده است: پيامبر فرموده ‏اند:

“هر كس روزه دارى را افطار دهد، براى او مانند پاداش آن روزه دار منظور مى‏ شود، بدون اينكه از پاداش

روزه دار چيزى كاسته شود و معادل ثواب‏ كارهايى كه او با نيروى اين طعام انجام مى‏ دهد به افطار دهنده مى ‏دهند.”

همان حضرت فرموده است:

“افطار دادن تو به برادر مؤمنت و شاد كردن او پاداش بزرگترى از روزه تو دارد. “

و هم ايشان فرموده ‏اند:

”  روزه گشودن تو در خانه برادر مسلمانت، هفتاد برابر يا نود برابر بيشتر از پاداش روزه تو است.”

امام صادق (ع) فرموده است:

“پيامبر (ص) معمولا با چيزى شيرين افطار مى فرمود و اگر فراهم نبود با آب گرم افطار مى‏ كرد." 

و مى ‏فرمود:

“كبد و معده را پاكيزه و دهان را خوشبو و دندانها را محكم و روشنى چشم را افزون مى‏ كند و گناهان را مى‏ شويد

و رگهاى هيجان زده را و صفراى تحريك شده را آرامش مى ‏بخشد و حرارت معده و درد سر را تسكين مى‏ بخشد.”